Bể trung hòa nước thải chạy lố pH vì bơm định lượng xút không được ngắt kịp, màng RO bị đóng cặn sớm vì không ai để ý độ dẫn nước cấp tăng dần, nhà máy nước bị phản ánh nước có mùi clo nồng ở đầu mạng nhưng cuối mạng lại thiếu clo – đó là những tình huống quen thuộc ở trạm xử lý nước Việt Nam khi chất lượng nước chỉ được kiểm tra bằng lấy mẫu thủ công vài lần mỗi ngày. Giám sát online giúp nhìn thấy diễn biến liên tục, cảnh báo ngay khi vượt ngưỡng và điều khiển hóa chất tự động. Bài viết này giới thiệu cách chọn bộ điều khiển và máy phân tích chất lượng nước AP EURO cho pH/ORP, độ dẫn/TDS, độ đục, clo dư và tủ đa chỉ tiêu.

1. Các chỉ tiêu cần đo và ý nghĩa

• pH: độ axit – kiềm; quyết định hiệu quả keo tụ, khử trùng, xử lý sinh học và mức ăn mòn.
• ORP: khả năng oxy hóa – khử; dùng trong khử xyanua, khử crom, kiểm soát khử trùng bể bơi.
• Độ dẫn điện / TDS: tổng muối hòa tan; giám sát nước RO, nước lò hơi, nước làm mát, độ mặn ao nuôi.
• Độ đục (NTU): chỉ tiêu then chốt của nước sau lắng, sau lọc và nước sạch đầu ra nhà máy nước.
• Clo dư: bằng chứng nước đã được khử trùng và còn khả năng khử trùng trên mạng phân phối.
• Oxy hòa tan (DO), nồng độ bùn: điều khiển máy thổi khí, theo dõi bùn hoạt tính trong bể hiếu khí.

2. Bảng chọn thiết bị theo ứng dụng

Model	Chỉ tiêu	Thông số nổi bật (theo trang sản phẩm)	Ứng dụng gợi ý
AU300-PH	pH, ORP, nhiệt độ	pH 0~14 (±0,02 pH); ORP -2000~+2000 mV; LCD 2,8″; 2 rơ-le cao/thấp; 4–20 mA cách ly; RS485 Modbus-RTU	Trung hòa nước thải, châm hóa chất, nước cấp
AU400-PH	pH/Antimon, ORP	-2,00~16,00 pH; màn hình màu 4,3″; nhận cảm biến analog và số; 2 ngõ ra 0/4–20 mA chuẩn NAMUR NE43; 3 rơ-le (2 cảnh báo + 1 làm sạch); tùy chọn NB-IoT	Hệ thống nối DCS, điểm đo cần rơ-le làm sạch, giám sát từ xa
AU300-TDS	Độ dẫn, TDS, điện trở suất	Dải theo hằng số điện cực: 0,01 / 0,1 / 1,0 / 10,0; tới 20 mS/cm; không khuyến nghị cho nước dưới 1 μS/cm	Nước RO, nước cấp lò hơi, nước làm mát
AU300-T1	Đa năng (cảm biến số)	pH, ORP, DO 0~40 mg/L, độ dẫn 0~600 mS/cm, độ đục 0~4000 NTU, bùn 0~120000 mg/L; tự nhận cảm biến	Trạm xử lý nước thải, nuôi trồng thủy sản, nước nông nghiệp
AU800-TU	Độ đục thấp	0~20 NTU; sai số 2% hoặc ±0,02 NTU; độ phân giải 0,0001 NTU (<1 NTU); treo tường	Nước sau lọc, nước sạch nhà máy nước, mạng cấp nước
AU800-CL2	Clo dư	0~5 / 0~20 mg/L; sai số chỉ thị ±3%; lưu lượng mẫu ≥ 400 mL/min	Nhà máy nước, mạng ống, bể bơi
AU880	Độ đục, clo dư/ClO₂, pH/ORP, nhiệt độ, độ dẫn, DO	Màn hình cảm ứng 7″; cấu hình M1–M6; xả cặn tự động, hiệu chuẩn từ xa; IP54	Nhà máy nước đô thị/nông thôn, cấp nước thứ cấp, nước uống trực tiếp

3. Ứng dụng theo từng loại trạm

3.1. Trạm xử lý nước thải công nghiệp

Điểm đo quan trọng nhất là pH ở bể trung hòa và pH đầu ra. AU300-PH cho phép cài điểm đặt pH để điều khiển van điện từ hoặc bơm định lượng axit/xút qua rơ-le, có cài đặt độ trễ để bơm không đóng ngắt liên tục. Với nước thải nhiều dầu mỡ, chất rắn lơ lửng, nên chọn điện cực phù hợp: điện cực dòng Aqua như Aqua3700 (thủy tinh, 0~100℃) hoặc Aqua3700-D mặt phẳng (thân PPS, 0~80℃) được khuyến nghị cho nước thải công nghiệp và dung dịch có chất rắn lơ lửng; Aqua3300 thân PTFE dùng cho môi trường axit, kiềm mạnh. Bể xử lý crom, xyanua dùng thêm ORP (Aqua4100 thân nhựa -2000~2000 mV hoặc Aqua4900 thủy tinh ±1999 mV).

Ở bể sinh học hiếu khí, AU300-T1 kết hợp cảm biến số Aqua6011 (DO 0~20 mg/L) và Aqua8510 (nồng độ bùn 0~15000 mg/L) để theo dõi oxy và bùn hoạt tính – cơ sở để điều chỉnh máy thổi khí và lượng bùn tuần hoàn.

3.2. Hệ RO và nước cấp lò hơi

Độ dẫn điện nước sau RO là chỉ báo nhanh nhất về hiệu suất màng: độ dẫn tăng dần báo hiệu màng bị bẩn, hỏng gioăng hoặc cần vệ sinh. AU300-TDS dùng điện cực hằng số 0,1 cho dải 0,20–200 μS/cm, hằng số 1,0 cho nước cấp, nước thô 2,00–2000 μS/cm. Điện cực Aqua7001 thân inox 304/316 phù hợp nước tinh khiết, nước máy; Aqua7003 graphite 2 cực có dải rộng 0,1 μS/cm ~ 70 mS/cm. Lưu ý trang sản phẩm ghi rõ AU300-TDS không khuyến nghị cho nước tinh khiết dưới 1 μS/cm – với nước siêu sạch cần trao đổi riêng.

Với lò hơi, pH nước cấp và độ dẫn nước lò quyết định chế độ xả đáy; điện cực pH thủy tinh Aqua3400 (0~135℃, chịu ≤ 1,0 MPa) có khuyến nghị cho nước cấp lò hơi – tuy vậy mẫu nước nóng vẫn nên được làm mát trước khi tới điện cực để kéo dài tuổi thọ.

3.3. Nhà máy nước và mạng cấp nước

Nước sau lọc và nước sạch xuất xưởng cần đo độ đục ở mức rất thấp. AU800-TU có dải 0~20 NTU, độ phân giải 0,0001 NTU dưới 1 NTU, thiết kế treo tường với cổng vào/ra nước gom một phía, tiêu hao ít nước. Clo dư đo bằng AU800-CL2 (0~5 hoặc 0~20 mg/L). Khi cần một tủ đo tập trung nhiều chỉ tiêu cho trạm bơm tăng áp, cấp nước thứ cấp hoặc điểm giám sát cuối mạng, AU880 tích hợp độ đục, clo dư, pH và tùy cấu hình thêm nhiệt độ, độ dẫn, DO trên một màn hình cảm ứng 7″.

3.4. Nuôi trồng thủy sản

Ao tôm, bể nuôi cá cần theo dõi pH, DO, độ mặn. AU300-T1 với cảm biến số giúp gom nhiều chỉ tiêu trên một bộ điều khiển: Aqua3180 (pH), Aqua6011 (DO), Aqua7080 (độ dẫn tới 70 mS/cm, độ mặn 0~40 ppt). Tín hiệu RS485 Modbus-RTU dễ dàng đưa về hệ thống giám sát trung tâm hoặc máy ghi dữ liệu – xem https://apeuro.net/may-ghi-du-lieu-khong-giay-va-dong-ho-hien-thi-pid/.

4. Hiệu chuẩn và vệ sinh điện cực

4.1. Điện cực pH

• Hiệu chuẩn 2 điểm bằng dung dịch đệm (thường pH 7 và pH 4 hoặc pH 10, chọn cặp bao quanh giá trị làm việc). Tần suất tham khảo: 2–4 tuần/lần với nước thải, dài hơn với nước sạch; rút ngắn nếu thấy trôi.
• Theo dõi độ dốc (slope) và điểm 0 sau mỗi lần hiệu chuẩn; độ dốc giảm dần, đáp ứng chậm là dấu hiệu điện cực đã già, cần thay.
• Vệ sinh: cặn vô cơ dùng axit loãng, dầu mỡ dùng dung dịch tẩy rửa nhẹ, cặn protein dùng dung dịch chuyên dụng; rửa lại bằng nước sạch rồi hiệu chuẩn lại. Không lau chà màng thủy tinh bằng vật cứng.
• Không để điện cực khô; khi dừng dài ngày, lưu trong dung dịch bảo quản (KCl).

4.2. Điện cực ORP

Kiểm tra bằng dung dịch chuẩn ORP. Trang sản phẩm Aqua4100 ghi điện thế điểm 0 245~270 mV khi đo ở 15–30℃ với dung dịch chuẩn 256 mV – đây là căn cứ để đánh giá điện cực còn tốt hay không.

4.3. Điện cực độ dẫn

Hiệu chuẩn hằng số điện cực bằng dung dịch chuẩn KCl có độ dẫn gần giá trị làm việc. Cặn bám trên bề mặt điện cực làm số đọc thấp dần; vệ sinh bằng axit loãng với cặn vôi. Bật bù nhiệt tự động (NTC10K/Pt1000) vì độ dẫn thay đổi đáng kể theo nhiệt độ.

4.4. Máy đo độ đục và clo dư

Độ đục hiệu chuẩn bằng dung dịch chuẩn Formazin. Định kỳ vệ sinh buồng đo và loại bọt khí – nguyên nhân phổ biến gây gai nhiễu. Clo dư nên được đối chiếu với phép thử DPD tại phòng thí nghiệm; AU800-CL2 công bố sai số so sánh DPD ±10% hoặc ±0,05 mg/L.

5. Lưu ý lắp đặt và vận hành

• Điện cực pH/ORP nên lắp nghiêng tối thiểu khoảng 15° so với phương ngang, đầu đo hướng xuống để bọt khí trong điện cực không nằm ở bầu thủy tinh.
• Chọn vị trí dòng chảy ổn định, đại diện, tránh điểm vừa châm hóa chất (chưa kịp hòa trộn) và tránh vùng có nhiều bọt khí.
• Tuân thủ áp suất chịu tối đa của điện cực (ví dụ Aqua3100 ≤ 0,3 MPa, Aqua3400 ≤ 1,0 MPa); đường ống áp cao nên dùng nhánh lấy mẫu có van giảm áp.
• Máy phân tích độ đục, clo dư cần lưu lượng mẫu ổn định: AU800-CL2 ≥ 400 mL/min, AU880 500~1000 mL/min; dùng van chỉnh lưu lượng và lọc thô trước nếu nước nhiều cặn.
• Cáp điện cực đi riêng, tránh song song cáp động lực, biến tần; không nối dài cáp tùy tiện vì tín hiệu pH có trở kháng rất cao.
• Đặt bộ điều khiển nơi khô ráo, tránh nắng trực tiếp (dòng AU300: 0~60℃, độ ẩm 10–85% không ngưng tụ).

6. Câu hỏi thường gặp

AU300-PH và AU400-PH khác nhau thế nào?

AU300-PH là bộ điều khiển kinh tế với màn hình LCD 2,8″, 2 rơ-le, 4–20 mA. AU400-PH có màn hình màu 4,3″, nhận cả cảm biến analog lẫn cảm biến số, 2 ngõ ra 0/4–20 mA chuẩn NAMUR NE43, 3 rơ-le trong đó 1 dành cho làm sạch, tùy chọn NB-IoT để xem dữ liệu qua điện thoại.

Đo TDS của nước RO nên dùng điện cực hằng số nào?

Nước sau RO thông thường có độ dẫn thấp, phù hợp điện cực hằng số 0,1 (0,20–200 μS/cm). Nước thô, nước cấp dùng hằng số 1,0. Với nước siêu sạch dưới 1 μS/cm, cần tư vấn cấu hình riêng.

Một bộ điều khiển có đo được nhiều chỉ tiêu không?

AU300-T1 làm việc với cảm biến số và tự nhận cảm biến, hỗ trợ pH/ORP, độ dẫn, DO, độ đục, nồng độ bùn. Với nhà máy nước cần tủ đo tập trung, AU880 đo đồng thời độ đục, clo dư, pH và các chỉ tiêu tùy cấu hình.

Kết luận

Giám sát online giúp điều khiển hóa chất đúng lúc, bảo vệ màng RO, lò hơi và giữ nước đầu ra đạt yêu cầu. Chọn đúng bộ điều khiển, đúng điện cực và duy trì hiệu chuẩn – vệ sinh là ba yếu tố quyết định độ tin cậy. Nếu trạm của bạn còn cần đo áp suất, chênh áp qua lọc, xem thêm https://apeuro.net/chon-cam-bien-ap-suat-chenh-ap-cho-nha-may/.

Liên hệ AP EURO – Hotline/Zalo 0908 507 021 để được tư vấn chọn model và báo giá.

Sản phẩm AP EURO liên quan

• Bộ điều khiển pH/ORP online AP EURO, model AU300-PH
• Bộ điều khiển pH/ORP màn hình màu 4.3 inch AP EURO, model AU400-PH
• Máy đo độ dẫn điện / TDS online AP EURO, model AU300-TDS
• Bộ điều khiển chất lượng nước đa năng cho cảm biến số AP EURO, model AU300-T1
• Máy phân tích độ đục online nước sạch AP EURO, model AU800-TU
• Máy phân tích clo dư / ClO2 online AP EURO, model AU800-CL2
• Máy phân tích chất lượng nước đa chỉ tiêu online AP EURO, model AU880
• Điện cực pH, ORP, độ dẫn, DO, độ đục, amoni công nghiệp AP EURO, dòng Aqua