Cuối tháng, phòng QA cần biểu đồ nhiệt độ kho lạnh để trình đoàn đánh giá; ca trưởng lò hơi cần biết áp suất đêm qua có vượt ngưỡng không; bộ phận năng lượng cần tổng lượng hơi, lượng nước tiêu thụ từng phân xưởng. Nhiều nhà máy vẫn dựa vào máy ghi giấy cũ – hết giấy, hết mực, cuộn giấy chất đống và gần như không thể tìm lại dữ liệu khi cần. Bài viết này hướng dẫn chọn máy ghi dữ liệu không giấy và đồng hồ hiển thị số, bộ điều khiển PID AP EURO cho lò sấy, lò hơi, kho lạnh, giám sát lưu lượng và áp suất, kết nối Modbus/SCADA.
1. Máy ghi không giấy, đồng hồ hiển thị và bộ điều khiển PID – khác nhau ở đâu?
- Máy ghi dữ liệu không giấy: nhận nhiều kênh tín hiệu, hiển thị đường cong, lưu dữ liệu vào bộ nhớ, xuất ra USB và truyền qua RS485. Dùng khi cần lưu vết, truy xuất, lập báo cáo.
- Đồng hồ hiển thị số: hiển thị giá trị 1–2 kênh trên mặt tủ, kèm rơ-le cảnh báo ngưỡng và ngõ ra analog truyền lại. Dùng cho điểm đo cần quan sát và cảnh báo nhưng không cần lưu dữ liệu.
- Bộ điều khiển PID: ngoài hiển thị còn tính toán và xuất tín hiệu điều khiển (rơ-le, rơ-le bán dẫn, kích thyristor) để giữ biến quá trình bám theo điểm đặt – ví dụ nhiệt độ lò sấy.
2. Chọn máy ghi dữ liệu theo số kênh và chức năng
| Thông số (theo catalog) | AP-RN3000 | AP-R6000F | AP-R8000D | AP-R1200 |
|---|---|---|---|---|
| Loại | Không giấy | Không giấy | Không giấy | Ghi biểu đồ có in giấy |
| Màn hình | TFT màu 3,5″, 320×240 | TFT màu 7″, 800×480 | TFT màu 10,4″, 640×480 | OLED 2,4″, 128×64 |
| Số kênh vào | 1~18 | 1~36 | 1~40 | 1~12 |
| Tín hiệu vào | Áp, dòng, cặp nhiệt, RTD | Áp, dòng, RTD, cặp nhiệt | Áp, dòng, RTD, cặp nhiệt, điện trở 0–350 Ω, tần số 0–10000 Hz | Áp, dòng, RTD, cặp nhiệt |
| Chu kỳ lấy mẫu | 1 s | 1 s | 1 s | 0,6 s |
| Chu kỳ ghi | 1 s ~ 60 phút | 1 s ~ 60 phút | 1 s ~ 4 phút | Tốc độ giấy 10~450 mm/h |
| Độ chính xác | 0,1% / 0,2% F.S | 0,1% / 0,2% / 0,25% F.S | 0,2% F.S | 0,2% F.S |
| Ngõ ra cảnh báo | 4 | 8 | 24 | 6 |
| Tích lũy lưu lượng | Bản nâng cao | Có | Có | Không |
| Xuất dữ liệu | USB | USB | USB | In giấy |
| Truyền thông | 1 cổng RS485, Modbus | 2 cổng RS485 | RS232 / RS485 | RS485 |
| Khoét lỗ tủ | 92×92 mm | 138,5×138,5 mm | 282×282 mm | 138×138 mm |
| Nguồn | 85~264 VAC; 24 VDC ±10% | 176~264 VAC | 85~220 VAC | 100~240 VAC |
Cả bốn model đều thuộc nhóm máy ghi dữ liệu không giấy AP-RN3000 / AP-R6000F trên website. Một vài điểm đáng chú ý:
- AP-RN3000 nhỏ gọn (khoét lỗ 92×92 mm, vừa chỗ của đồng hồ 96×96 cũ), nhận các tín hiệu 0–5 V, 1–5 V, 0–10 V, mV, 0–10 mA, 0–20 mA, 4–20 mA, cặp nhiệt B, E, J, K, S, T, N, R, WRe5-26, WRe3-25 và RTD Pt100, Cu50, Pt1000. Bộ nhớ 64M/96M/128M, lưu ít nhất 18 ngày (tùy chu kỳ ghi), có 5 chế độ hiển thị và hỗ trợ tính lưu lượng có bù nhiệt độ – áp suất. Có tùy chọn nguồn 150 mA cấp cho cảm biến.
- AP-R6000F dùng vi xử lý ARM9 32-bit, bo mạch phủ 3 lớp chống ẩm – bụi – ăn mòn, bộ nhớ 128 MB, chu kỳ ghi điều chỉnh với thời gian lưu tối đa tới 10 năm; dữ liệu lưu trong Flash, không mất khi mất điện. Rơ-le thường mở 2 A / 250 VAC.
- AP-R8000D dành cho phòng điều khiển cần nhiều kênh (tới 40), nhận cả tín hiệu tần số – thuận tiện khi lấy xung từ lưu lượng kế.
- AP-R1200 là máy ghi in giấy, dùng khi quy trình hoặc khách hàng vẫn yêu cầu biểu đồ giấy.
3. Đồng hồ hiển thị số và bộ điều khiển PID
| Thông số (theo catalog) | AP-1100 | AP-2200 | AP-2300 |
|---|---|---|---|
| Chức năng | Hiển thị 1 kênh | Hiển thị 2 kênh | Điều khiển PID 1 kênh |
| Hiển thị | LED kép | LED kép | LED kép |
| Loại tín hiệu vào | 35 loại | 35 loại | 35 loại |
| Độ chính xác | 0,3% F.S | 0,2% F.S | 0,2% F.S |
| Ngõ ra cảnh báo | 0~2 | 0~4 | 0~4 |
| Ngõ ra analog | 0~1 | 0~2 | 0~1 |
| Truyền thông | RS485 | RS485 / RS232 | RS485 / RS232 |
| Nguồn | 100–240 VAC/DC hoặc 12–36 VDC | 100~240 VAC / 20~29 VDC | 100~240 VAC / 20~29 VDC |
| Cảnh báo / điều khiển | Cao – thấp; tiếp điểm khô, rơ-le bán dẫn | Cao – thấp, trễ | Cao – thấp, trễ, nhấp nháy, LBA, dừng chương trình; kích thyristor qua điểm 0 một pha / ba pha |
Ba model thuộc nhóm đồng hồ hiển thị số và bộ điều khiển PID AP-1100 / AP-2200 / AP-2300, có nhiều cỡ mặt từ 48×48 đến 160×80 mm để thay thế đúng lỗ khoét tủ cũ.
4. Ứng dụng thực tế
4.1. Lò sấy, lò nung
Bộ điều khiển PID AP-2300 nhận cặp nhiệt hoặc Pt100, điều khiển điện trở nhiệt qua rơ-le bán dẫn hoặc kích thyristor qua điểm 0 một pha / ba pha – giúp nhiệt độ ổn định hơn so với đóng cắt contactor. Cảnh báo LBA phát hiện đứt/chập vòng điều khiển, ví dụ cảm biến hỏng hoặc điện trở đứt khiến nhiệt độ không lên. Song song, máy ghi AP-RN3000 lưu đường cong nhiệt độ từng mẻ làm hồ sơ chất lượng.
4.2. Lò hơi
Các điểm cần ghi: áp suất hơi, nhiệt độ hơi, nhiệt độ khói thải, mức nước bao hơi, lưu lượng hơi. Với 6–12 điểm, AP-RN3000 hoặc AP-R6000F là phù hợp; rơ-le cảnh báo dùng để báo áp suất cao, mức nước thấp. Cảm biến áp suất hơi tham khảo bản chịu nhiệt AP-P300G (môi chất 0~200℃, tùy chỉnh) – xem thêm https://apeuro.net/chon-cam-bien-ap-suat-chenh-ap-cho-nha-may/. Lưu ý máy ghi là thiết bị giám sát; các bảo vệ an toàn bắt buộc của lò hơi (công tắc áp suất, van an toàn, bảo vệ cạn nước) vẫn phải giữ nguyên theo quy định.
4.3. Kho lạnh, kho dược
Kho lạnh và kho bảo quản dược cần hồ sơ nhiệt độ liên tục. Máy ghi không giấy với chu kỳ ghi điều chỉnh từ 1 s đến 60 phút cho phép cân bằng giữa độ chi tiết và thời gian lưu; dữ liệu xuất qua USB để lập báo cáo. Đặt ngưỡng cảnh báo cao/thấp trên rơ-le để kích còi hoặc gửi tín hiệu về hệ thống báo động.
4.4. Giám sát lưu lượng tích lũy
Máy ghi có chức năng tích lũy (AP-R6000F, AP-R8000D, AP-RN3000 bản nâng cao) cộng dồn lưu lượng từ tín hiệu 4–20 mA của lưu lượng kế, cho tổng theo ca, ngày, tháng. Với hơi và khí, AP-RN3000 hỗ trợ mô hình tính lưu lượng có bù nhiệt độ – áp suất: kết hợp tín hiệu lưu lượng thể tích với nhiệt độ và áp suất để quy về lưu lượng tiêu chuẩn hoặc khối lượng. Ví dụ: lưu lượng kế xoáy WP820 trên đường hơi kết hợp cảm biến áp suất và nhiệt độ; hoặc lưu lượng kế siêu âm kẹp ngoài AP-935 đo nước cấp các phân xưởng mà không cần cắt ống. Khi chỉ cần hiển thị lưu lượng tức thời tại chỗ kèm cảnh báo, đồng hồ AP-1100 là đủ.
4.5. Trạm xử lý nước
Tín hiệu 4–20 mA từ bộ điều khiển pH, độ dẫn, độ đục có thể đưa vào máy ghi để lưu dữ liệu vận hành – xem https://apeuro.net/giam-sat-chat-luong-nuoc-online-ph-tds-do-duc-clo-du/.
5. Kết nối Modbus và SCADA
AP-RN3000 có 1 cổng RS485 giao thức Modbus; AP-R6000F có 2 cổng RS485; AP-R8000D có RS232/RS485; đồng hồ AP-1100/AP-2200/AP-2300 có RS485 (AP-2200, AP-2300 thêm RS232). Một số nguyên tắc khi đấu nối:
- Mỗi thiết bị trên cùng một đường RS485 phải có địa chỉ riêng và cùng tốc độ baud, định dạng khung.
- Đi dây kiểu nối tiếp (daisy-chain), không đi hình sao; dùng cáp xoắn đôi có chống nhiễu; đặt điện trở đầu cuối ở hai đầu đường truyền dài.
- Lập bảng địa chỉ thanh ghi (register map) ngay từ đầu dự án và kiểm tra bằng phần mềm Modbus trên máy tính trước khi tích hợp vào SCADA/PLC.
- Nếu SCADA đã đọc dữ liệu qua Modbus, máy ghi vẫn hữu ích như bản lưu dự phòng tại chỗ khi mạng hoặc máy chủ gặp sự cố.
6. Thay máy ghi giấy bằng máy ghi không giấy
- Liệt kê số kênh, loại tín hiệu và dải đo từng kênh trên máy cũ; đo lỗ khoét tủ hiện có.
- Xác định chu kỳ ghi, thời gian cần lưu và cách lấy dữ liệu (USB hay RS485).
- Kiểm tra cảm biến 2 dây có cần nguồn từ máy ghi không (AP-RN3000 có tùy chọn nguồn 150 mA).
- Sau lắp đặt, đối chiếu giá trị từng kênh với thiết bị chuẩn.
7. Lưu ý lắp đặt và vận hành
- Kiểm tra đúng điện áp nguồn của từng model (ví dụ AP-R6000F dùng 176~264 VAC, không dùng 24 VDC).
- Cặp nhiệt phải dùng dây bù đúng loại, đúng cực; RTD nên đấu 3 dây để bù điện trở dây dẫn.
- Tách máng cáp tín hiệu khỏi cáp động lực, biến tần; nối đất lưới chống nhiễu một đầu.
- Rơ-le cảnh báo có giới hạn dòng (AP-R6000F: 2 A / 250 VAC tải thuần trở) – tải lớn hoặc tải cảm phải qua rơ-le trung gian.
- Cài đúng ngày giờ và xuất dữ liệu USB định kỳ trước khi bộ nhớ đầy.
8. Câu hỏi thường gặp
Máy ghi không giấy lưu được bao lâu?
Phụ thuộc số kênh và chu kỳ ghi. Theo catalog, AP-RN3000 lưu ít nhất 18 ngày; AP-R6000F với bộ nhớ 128 MB có thể lưu tới 10 năm khi đặt chu kỳ ghi dài. Nên xuất dữ liệu ra USB định kỳ để lưu trữ lâu dài.
Máy ghi có tính được tổng lưu lượng hơi không?
Có với các model có chức năng tích lũy. AP-RN3000 (bản nâng cao) còn hỗ trợ bù nhiệt độ – áp suất cho lưu lượng, phù hợp đo hơi và khí.
Nên dùng AP-1100 hay AP-2300 cho lò sấy?
AP-1100 chỉ hiển thị và cảnh báo. Nếu cần điều khiển nhiệt độ lò, chọn bộ điều khiển PID AP-2300 với ngõ ra rơ-le bán dẫn hoặc kích thyristor.
Kết luận
Máy ghi không giấy giúp dữ liệu dễ truy xuất, giảm vật tư và mở đường kết nối SCADA. Chọn model theo số kênh, loại tín hiệu, nhu cầu tích lũy và kích thước tủ; kết hợp đồng hồ hiển thị cho điểm cảnh báo và bộ PID cho vòng điều khiển. Hệ chân không cũng có thể ghi dữ liệu theo cách tương tự – xem https://apeuro.net/do-chan-khong-pirani-agp3000-ung-dung/.
Liên hệ AP EURO – Hotline/Zalo 0908 507 021 để được tư vấn chọn model và báo giá.
Sản phẩm AP EURO liên quan
- Máy ghi dữ liệu không giấy và máy ghi giấy AP EURO, model AP-RN3000 / AP-R6000F / AP-R8000D / AP-R1200
- Đồng hồ hiển thị số và bộ điều khiển PID AP EURO, model AP-1100 / AP-2200 / AP-2300
- Cảm biến áp suất silicon khuếch tán AP EURO, model AP-P300 / AP-PX300 / AP-P300G / AP-6100
- Lưu lượng kế xoáy mặt bích đo khí, hơi, chất lỏng AP EURO, model WP820
- Lưu lượng kế siêu âm kẹp ngoài AP EURO, model AP-935 / AP-935S